Can Ünal rời Bayern đến Hanover: Những người thầy không có khán đài

Ngày thứ Hai vừa qua, Hanover 96 đưa ra một thông báo ngắn gọn: Can Ünal sẽ trở thành trợ lý huấn luyện viên cho Sandro Wagner. Công việc bắt đầu ngay lập tức. Không có phòng họp báo hoành tráng, không có màn ra mắt trước hàng vạn khán giả. Chỉ là một cái tên được chuyển từ Munich đến Hanover, cùng với đó là một chỗ trống được lấp đầy ở Bayern.

Với phần lớn người hâm mộ, đây là dòng tin có thể lướt qua trong ba giây. Nhưng với tôi, đây là loại tin tức tôi thích đọc chậm nhất. Bởi vì giữa kỳ chuyển nhượng, khi tất cả đang xoay quanh những bản hợp đồng triệu đô và những cái tên đắt giá, thì câu chuyện thật sự đôi khi nằm ở những người thầy — những người không bao giờ được hát tên trên khán đài, nhưng lại là những người đặt nền móng cho mọi thứ.

Cơn địa chấn nhỏ ở hạ Sachsen

Để hiểu vì sao một bản tin về trợ lý huấn luyện lại đáng để dừng lại, cần đặt nó vào đúng bối cảnh của nó. Hanover 96 — đội bóng miền hạ Sachsen — vừa trải qua một giai đoạn đầy biến động. Christian Titz bị sa thải chỉ sau năm trận đấu. Con số năm ấy ngắn đến mức nó gần như không đủ để một huấn luyện viên kịp in dấu ấn của mình lên bất cứ điều gì. Trong bóng đá hiện đại, năm trận là một khoảng thời gian mà một người thầy bị đánh giá trước cả khi học trò kịp nhớ tên ông.

Sandro Wagner được bổ nhiệm thay thế. Và điều đầu tiên Wagner làm là dựng lại bộ khung của mình. Anh không chờ đợi, không thử nghiệm qua mùa giải. Anh mang về Can Ünal — người mà theo lời anh, đã là ứng viên ưu tiên số một cho vị trí này. Đây là điểm tôi muốn bạn dừng lại một chút: một huấn luyện viên mới nhận việc, đứng trước áp lực của một đội bóng vừa sa thải người tiền nhiệm sau năm trận, lại dành những ngày đầu tiên của mình để chọn một trợ lý mà anh đã theo đuổi suốt nhiều tháng.

Wagner nói: "Can là một huấn luyện viên trẻ, rất tài năng và đầy tham vọng, người làm việc cực kỳ tỉ mỉ. Bất cứ ai biết cậu ấy cũng đặc biệt ca ngợi phẩm chất con người của cậu ấy." Ông kể tiếp rằng hai người đã liên lạc thường xuyên trong nhiều tháng qua, và mọi thứ trở nên rõ ràng rằng họ muốn làm việc cùng nhau.

Đọc đến đây, tôi nhớ lại một điều mà tôi luôn tin: việc xây dựng một băng ghế huấn luyện giống hệt việc xây dựng một đội hình — điều quan trọng không phải là những cái tên to nhất, mà là những người hợp nhau nhất. Wagner không tìm một trợ lý để lấp chỗ trống. Anh tìm một người mà anh đã hình dung ra trong đầu từ lâu, một người mà anh biết sẽ hiểu triết lý của mình mà không cần giải thích quá nhiều. Đó là lý do vì sao anh dùng từ "ứng viên ưu tiên" — một cụm từ mà người ta thường chỉ dùng cho những bản hợp đồng cầu thủ.

Sự nghiệp của Can Ünal trước đó gắn với Bayern Munich — không phải đội một, mà là học viện. Anh làm huấn luyện viên đội U16 của "nhà vô địch quốc gia kỷ lục" nước Đức. Đó là một công việc mà mắt thường không nhìn thấy. Không có camera, không có báo chí, không có khán đài. Chỉ có những đứa trẻ mười lăm, mười sáu tuổi, những buổi tập lặp đi lặp lại, và một người thầy lặng lẽ uốn nắn từng đường chạy, từng pha xử lý.

Để bộ khung của Wagner được hoàn thiện, còn có Levent Sürme và Clemens Döring. Ba cái tên, một bộ khung. Người ta chỉ nhắc tên huấn luyện viên trưởng khi đội thắng, và chỉ nhắc tên cầu thủ khi bàn thắng được ghi. Còn ba người này, họ sẽ bước vào mùa giải mà không ai gọi tên. Chúng ta không bao giờ chạm được trái bóng, nhưng trái bóng luôn chạm được chúng ta — và với những người thầy, điều ngược lại mới đúng: họ chạm vào trái bóng mỗi ngày, nhưng trái bóng hiếm khi nhớ đến họ.

Cái máy sản xuất những người thầy

Điều thú vị nhất của câu chuyện này không nằm ở phía Hanover, mà ở phía Bayern — nơi chỗ trống được lấp đầy chỉ trong tích tắc. Ngay khi Ünal rời đi, Bayern đã phản ứng bằng cách thăng chức Maximilian Welzmüller, trợ lý cũ của Ünal, lên vị trí huấn luyện viên trưởng.

Bernhard Seonbuchner — người phụ trách phát triển cầu thủ và huấn luyện viên cũng như quá trình chuyển tiếp tại Bayern Munich — nói: "Tại Campus, chúng tôi muốn liên tục phát triển không chỉ những tài năng của mình mà còn cả các huấn luyện viên." Ông gọi việc Ünal được trao cơ hội làm việc dưới quyền Wagner ở bóng đá chuyên nghiệp là "sự ghi nhận dành cho học viện" của Bayern.

Và rồi ông nói thêm một câu mà tôi cho là tuyên ngôn của cả câu chuyện: Bayern đang "liên tục đi theo con đường thúc đẩy và hỗ trợ các tài năng huấn luyện của mình" bằng việc nâng Welzmüller lên.

Hãy để tôi thổi hồn vào con số ở đây, bởi vì đây chính là chỗ mà đa số các bản tin bỏ lỡ. Câu chuyện không phải là một huấn luyện viên rời đi. Câu chuyện là một học viện có thể sản sinh và thay thế huấn luyện viên theo cách mà các đội bóng khác thay thế cầu thủ. Đó là một cơ chế hoàn toàn khác biệt. Ở phần lớn các nơi trên thế giới, khi một huấn luyện viên học viện rời đi, người ta phải tuyển người mới từ bên ngoài, phải làm quen lại từ đầu, phải mất hàng tháng để hiểu triết lý. Ở Bayern, phép màu nhỏ nằm ở chỗ quy trình ấy không hề bị gián đoạn.

Welzmüller có một quỹ đạo đáng để kể chậm. Anh từng chơi cho đội dự bị của Bayern Munich từ năm 2026 đến năm 2026, trước khi kết thúc sự nghiệp cầu thủ ở SpVgg Unterhaching hai năm sau đó. Sau khi treo giày, anh không rời khỏi bóng đá. Anh ở lại Bayern với vai trò tuyển trạch viên trẻ, rồi chuyển sang công tác huấn luyện vào năm 2026. Đến nay, chỉ một năm sau khi bắt đầu con đường cầm quân, anh đã được giao vị trí huấn luyện viên trưởng ở học viện.

Hãy nhìn vào chuỗi thời gian ấy và cảm nhận nhịp độ: cầu thủ dự bị — giải nghệ — tuyển trạch viên — huấn luyện viên — huấn luyện viên trưởng. Mỗi bước là một sự chuyển hóa, và mỗi sự chuyển hóa đều được Bayern theo dõi, ghi nhận và thăng tiến. Đây không phải là sự may mắn. Đây là một hệ thống.

Và có một chi tiết nhỏ mà tôi không thể không dừng lại: anh trai của Maximilian, Tiến sĩ Josef Welzmüller, hiện là giám đốc thể thao của SV Elversberg, người đã kế nhiệm Ole Book ở vị trí đó. Một gia đình, hai người đàn ông, hai vai trò điều hành bóng đá ở hai đội bóng khác nhau. Tôi luôn cảm thấy những chi tiết kiểu này đáng để viết ra, bởi vì chúng nhắc ta rằng bóng đá không chỉ là chuyện của những cá nhân đơn lẻ. Nó là mạng lưới của những con người, những gia đình, những mối quan hệ được vun đắp qua nhiều năm tháng mà khán đài không bao giờ thấy.

Con số 72 và những gì ta thật sự đếm

Tôi từng nói rằng mình học cách dùng con số kiệt sức để kể câu chuyện con người, thay vì liệt kê thống kê trận đấu. Trong câu chuyện này, có vài con số tôi muốn bạn giữ lại.

Con số thứ nhất: năm. Năm trận đấu là tất cả những gì Christian Titz có ở Hanover trước khi ông bị sa thải. Năm trận — trong bóng đá hiện đại — ngắn đến mức người ta thậm chí không kịp viết đúng tên ông trong bản tin. Với cá nhân tôi, đây là bi kịch thầm lặng của nghề huấn luyện: người thầy không bao giờ được đánh giá bằng những gì họ xây dựng, mà bằng những gì họ kịp cho thấy trong một khoảng thời gian mà ban lãnh đạo quyết định là "đủ".

Con số thứ hai: hai. Can Ünal đã ở Bayern, gắn bó với học viện, và giờ đây đi đến Hanover chỉ sau khi hai người đàn ông — Wagner và Ünal — liên lạc với nhau suốt "nhiều tháng qua" để thống nhất được công việc. Hai người, một cuộc trò chuyện kéo dài hàng tháng, và một quyết định mà bên ngoài nhìn vào thì tưởng là tức thời.

Con số thứ ba, và có lẽ là con số tôi muốn bạn nhớ nhất: một năm. Chỉ một năm kể từ khi Welzmüller chuyển sang công tác huấn luyện vào năm 2026, đến nay anh đã là huấn luyện viên trưởng ở học viện Bayern. Một năm. Hãy tưởng tượng bạn là một người thầy trẻ, vừa đặt chân vào nghề, và chỉ mười hai tháng sau bạn đã được tin tưởng giao cho một trong những vị trí huấn luyện quan trọng nhất của một trong những học viện tốt nhất châu Âu. Đó không phải là con số của sự thăng tiến. Đó là con số của niềm tin được trao đi đúng lúc.

Tôi luôn nghĩ con số biết buồn, biết giữ lời, biết phơi bày sự thật mà mắt thường bỏ sót. Con số năm của Titz kể về sự tàn nhẫn của nghề cầm quân. Con số nhiều tháng của Wagner và Ünal kể về sự kiên nhẫn của niềm tin. Con số một năm của Welzmüller kể về tốc độ mà một hệ thống có thể đưa người của mình lên — nếu nó thật sự tin vào việc đào tạo người thầy chứ không chỉ đào tạo cầu thủ.

Góc nhìn phản trực giác: Người thầy cũng cần được chuyển nhượng

Giờ đến phần mà tôi muốn bạn thử thách chính mình. Chúng ta đã quen với ý niệm rằng cầu thủ thì được mua, bán, cho mượn, thăng giá, mất giá. Nhưng chúng ta hiếm khi nghĩ về huấn luyện viên — đặc biệt là huấn luyện viên học viện — theo cách đó. Và đây chính là điểm mù mà tôi muốn kéo ra ánh sáng: trong bóng đá hiện đại, huấn luyện viên học viện đã trở thành một loại tài sản có thể được định giá, chuyển nhượng và thay thế — y hệt như một cầu thủ trẻ triển vọng.

Hãy nhìn vào cách Bayern xử lý sự ra đi của Ünal. Họ không coi đó là một tổn thất. Họ coi đó là một thành tựu. Seonbuchner nói thẳng: việc Ünal được trao cơ hội ở bóng đá chuyên nghiệp là "sự ghi nhận dành cho học viện" của họ. Hãy để câu đó lắng lại. Khi một huấn luyện viên của bạn được đội bóng khác mời về, đó không phải là bạn bị mất người — đó là bạn đã sản xuất ra một sản phẩm đủ tốt để người khác muốn mua. Cùng một logic mà Bayern áp dụng cho cầu thủ, họ áp dụng cho người thầy.

Và đây là phần phản trực giác nhất: hầu hết chúng ta nghĩ rằng một học viện giỏi là nơi cho ra lò những cầu thủ giỏi. Nhưng nhìn vào câu chuyện này, có thể thấy một tiêu chuẩn khác — một học viện thật sự giỏi là nơi có thể cho ra lò cả những huấn luyện viên giỏi, và thậm chí có thể thay thế họ bằng một người khác được đào tạo trong cùng hệ thống khi họ rời đi.

Điều này đối lập hoàn toàn với cách mà phần lớn các đội bóng, kể cả nhiều đội bóng lớn, đang vận hành. Họ xây dựng một đội ngũ huấn luyện học viện dựa trên những cá nhân rời rạc, mỗi người đến từ một nơi, mỗi người mang một triết lý. Khi một người ra đi, cả một phần ký ức của học viện ra đi cùng họ. Ở Bayern, khi Ünal ra đi, ký ức vẫn ở lại — vì Welzmüller đã ở trong đó từ lâu, đã chứng kiến, đã thấm nhuần, và đã sẵn sàng tiếp quản.

Tôi không ngây thơ đến mức cho rằng đây là một hệ thống hoàn hảo không kẽ hở. Không có hệ thống nào như vậy. Nhưng tôi tin rằng câu chuyện nhỏ này tiết lộ một điều lớn lao về cách bóng đá đỉnh cao vận hành ở tầng sâu nhất của nó — tầng mà khán đài không bao giờ nhìn thấy, nhưng lại là tầng quyết định tất cả. Và nó cũng nhắc tôi nhớ đến một câu tôi vẫn giữ trong sổ tay: mỗi bản hợp đồng là một lời hứa, mỗi lời hứa là một nỗi buồn có thể xảy ra. Với Ünal, lời hứa đã thành. Với Titz, nỗi buồn đã đến sau năm trận. Với Welzmüller, cả hai vẫn đang chờ ở phía trước.

Những khoảng lặng bị bỏ quên giữa các pha bóng lớn

Trong nhiều năm theo dõi bóng đá Đức, tôi học được rằng sự thật của sân cỏ không bao giờ nằm ở những gì ồn ào nhất. Nó nằm ở những khoảng lặng — ở những người đứng ngoài khung hình, ở những cái tên không bao giờ được phát thanh viên đọc lên, ở những công việc mà nếu không có chúng, toàn bộ cỗ máy sẽ dừng lại nhưng chẳng ai biết vì sao.

Huấn luyện viên học viện là một trong những khoảng lặng như thế. Can Ünal đã dành những năm tháng của mình ở Bayern để dạy những đứa trẻ mười lăm tuổi cách di chuyển mà không cần bóng, cách hiểu khoảng trống trước khi nó hình thành, cách giữ bình tĩnh trong một trận đấu mà kết quả không ai ghi lại. Và giờ đây, anh chuyển đến Hanover để làm công việc tương tự ở một cấp độ khác, với một người thầy khác, trong một bối cảnh mà kết quả cuối cùng sẽ được ghi lại — nhưng vẫn là ở băng ghế, vẫn không có khán đài nào vỗ tay dành riêng cho mình.

Tôi nhớ có lần tôi ngồi một mình trên khán đài trống trong một buổi chiều mưa, xem một trận đấu mà không có khán giả vì dịch bệnh. Sân cỏ khi đó không có tiếng reo hò, chỉ có tiếng giày chạm bóng và tiếng huấn luyện viên hét vào khoảng không. Và tôi hiểu ra rằng những người thầy trên băng ghế khi đó đang làm một công việc mà ngay cả khi thế giới ngừng lại, họ vẫn tiếp tục. Trái tim vẫn đập, dù khán đài không còn ai vỗ tay. Câu chuyện của Ünal, Welzmüller, và cả Titz nữa, đều là những trái tim như thế.

Có một điều tôi luôn tự hỏi mỗi khi đọc một bản tin chuyển nhượng huấn luyện viên: người ta có bao giờ nói lời cảm ơn với những người thầy đã ở lại? Wagner cảm ơn Ünal bằng cách đưa anh về Hanover. Bayern cảm ơn Ünal bằng cách gọi sự ra đi của anh là "sự ghi nhận cho học viện". Welzmüller cảm ơn Bayern bằng cách nói rằng anh biết ơn vì CLB đã tin tưởng mình. Ba lời cảm ơn, ba hướng khác nhau, nhưng cùng một nhịp. Và có lẽ đó chính là điều làm nên một hệ thống thật sự bền vững: nó biết cách cảm ơn người ra đi mà không quên đi người ở lại.

Điều tôi mang theo từ câu chuyện này

Tôi không định kết bài bằng một tổng kết. Tổng kết là việc của bảng điểm, không phải của một câu chuyện. Thay vào đó, tôi muốn để lại một câu hỏi mở.

Nếu một học viện được đánh giá không chỉ bằng những cầu thủ mà nó tạo ra, mà còn bằng những huấn luyện viên mà nó nuôi dưỡng và sẵn sàng để họ ra đi — thì thước đo thành công của bóng đá châu Âu có lẽ cần được viết lại. Không phải bằng những danh hiệu, mà bằng những con người được đào tạo để tiếp tục công việc của mình ở bất cứ nơi đâu họ đến.

Can Ünal sẽ bắt đầu đứng cạnh Sandro Wagner ở Hanover. Anh sẽ không bao giờ được hát tên trên khán đài. Nhưng nếu những đứa trẻ anh từng dạy ở Campus một ngày nào đó bước ra sân cỏ lớn, chúng sẽ mang theo một phần nào đó của anh — và phần đó sẽ không bao giờ được ghi vào bất cứ bản thống kê nào.

Sân cỏ không bao giờ nói dối, chỉ là chúng ta chưa đủ chậm rãi để nghe.