Pakistan cam kết hành động One Health trong nông nghiệp: Tín hiệu chính sách giữa lời hứa và nguồn lực

Roma, ngày 23/9 – Phát biểu tại Hội nghị toàn cầu của FAO về One Health trong hệ thống nông nghiệp, Bộ trưởng An ninh lương thực quốc gia Pakistan, ông Rana Tanveer Hussain, nhấn mạnh cam kết chuyển hóa các mục tiêu toàn cầu thành hành động cụ thể ở cấp quốc gia. Tuyên bố này không chỉ nhắm đến an toàn thực phẩm mà còn định vị Pakistan trong kiến trúc quản trị y tế công toàn cầu. Hội nghị diễn ra từ ngày 21 đến 23/9 tại trụ sở FAO ở Rome, với sự tham gia của đại diện các quốc gia thành viên và tổ chức liên chính phủ. Tầm quan trọng của sự kiện nằm ở việc vận hành hóa khuôn khổ One Health do bốn tổ chức FAO, WHO, WOAH và UNEP đồng bảo trợ. Pakistan không chỉ hiện diện với tư cách quan sát viên mà còn là một bên tham gia thảo luận tại phiên toàn thể, điều này phản ánh tham vọng định vị quốc gia này trong nhóm các nước tiên phong áp dụng chuẩn mực đa phương. Về nội dung, bài phát biểu tập trung vào năm trụ cột: tăng cường phòng bệnh và an toàn sinh học, cải thiện an toàn thực phẩm theo chuỗi từ trang trại đến bàn ăn, nâng cao năng lực giám sát kháng kháng sinh, hỗ trợ người chăn nuôi du mục, và thúc đẩy vai trò của phụ nữ trong sản xuất chăn nuôi. Nhìn bề ngoài, đây là danh sách mong muốn quen thuộc trong các hội nghị quốc tế. Nhưng nếu soi vào khoảng trống dữ liệu, câu chuyện trở nên đáng chú ý hơn. Điểm mấu chốt là không có con số ngân sách cụ thể nào được công bố. Bài phát biểu đề cập đến việc cần giám sát kháng kháng sinh chặt chẽ hơn, cần nguồn lực cho dịch vụ thú y, cần cải thiện khả năng tiếp cận nước, thức ăn và thị trường cho người chăn nuôi du mục, nhưng không nói rõ ai chi trả, chi bao nhiêu và trong khung thời gian nào. Trong khi đó, các biện pháp này đều đòi hỏi chi phí vốn và chi phí thường xuyên lớn. Đây là lỗ hổng kinh điển giữa tuyên bố chính sách và kế hoạch thực thi. Một điểm mù khác là vai trò của chính quyền tỉnh. Tại Pakistan, chăn nuôi là lĩnh vực đã được phân cấp cho các tỉnh theo Tu chính án thứ 18. Ngân sách triển khai thực tế nằm ở cấp tỉnh, nhưng bài phát biểu của bộ trưởng liên bang không hề nhắc đến cơ chế phối hợp liên bang – tỉnh. Điều này cho thấy bài viết chỉ chạm đến lớp giao tiếp đa phương, bỏ qua lớp vận hành nơi các cam kết có thể thất bại. Trong khuôn khổ One Health, việc nhấn mạnh giám sát kháng kháng sinh cũng cần được đặt trong bối cảnh thương mại. Một quốc gia xuất khẩu thịt và sữa, nếu kiểm soát kháng kháng sinh yếu, sẽ đối mặt với rào cản thị trường từ các nước nhập khẩu. Vì vậy, bài phát biểu của ông Hussain có thể phục vụ mục đích ngoại giao thương mại nhiều hơn là cải cách nội địa. Nói cách khác, đó là tín hiệu gửi đến DOI: các nhà tài trợ và đối tác thương mại tiềm năng, chứ không phải người chăn nuôi ở vùng rangeland. Nhìn từ kinh nghiệm của tôi khi theo dõi các hội nghị FAO và các hệ thống quản trị đa phương khác, các cam kết kiểu này thường vận hành theo chu kỳ: tuyên bố → hỗ trợ kỹ thuật → chương trình tài trợ → báo cáo tiến độ. Nếu Pakistan thực sự muốn chuyển hóa lời nói thành hành động, thì 6 đến 12 tháng tới sẽ là cửa sổ quyết định. Tôi sẽ theo dõi liệu có một khoản tài trợ có định lượng nào được công bố gắn với hội nghị này hay không, và liệu ngân sách tỉnh có dòng chi cho dịch vụ thú y hoặc an toàn sinh học mới hay không. Một khía cạnh đáng chú ý là sự cụ thể bất thường trong hai điểm về phụ nữ: bài phát biểu nêu rõ phụ nữ cần được tiếp cận kiến thức, dịch vụ, công nghệ, tài chính và thị trường. Độ cụ thể này thường là dấu hiệu của một chương trình về giới đang được hình thành ở cấp độ chương trình, không chỉ là tuyên bố chính trị. Nhưng bài báo không cung cấp cơ chế hay ngân sách cho sáng kiến này. Tôi sẽ phân loại đây là tín hiệu chính sách, không phải cam kết thực thi. Câu hỏi cuối cùng dành cho độc giả: trong số năm trụ cột Pakistan nêu ra, trụ cột nào sẽ có ngân sách trước tiên? Nếu câu trả lời xuất hiện trong tài liệu ngân sách của FAO hoặc chính phủ trong vòng một năm tới, thì tuyên bố Rome có giá trị. Nếu không, nó chỉ là một mảnh giấy khác trong kho lưu trữ của hội nghị.