Infantino, FIFA Forward Enterprise và lá thư gửi 211 liên đoàn: cuộc rút lui được lên lịch trước

Ngày 15 tháng 10, phòng họp Hội đồng FIFA tại Zurich sẽ có một mục trong chương trình nghị sự mà không ai muốn đọc to: bản đề xuất để một tổ chức bên ngoài rà soát lại chính cách FIFA ra quyết định. Người đặt nó lên bàn là Gianni Infantino, 56 tuổi, người vừa gửi một lá thư tới toàn bộ 211 liên đoàn thành viên. Lá thư đó đã được hãng tin Associated Press xác nhận. Trong nghề của tôi, một văn bản được hãng tin lớn nhìn thấy không còn là tin rò rỉ. Nó là một văn bản đã được chọn thời điểm để xuất hiện.

Tôi đã ngồi đủ lâu ở các hành lang để biết một điều: khi chủ tịch của tổ chức quyền lực nhất làng bóng đá chủ động đề nghị người ngoài soi mình, thứ được bảo vệ không phải là sự trong sạch. Thứ được bảo vệ là lịch trình.

Câu chuyện bắt đầu từ FIFA Forward Enterprise — một kế hoạch cho phép nhà đầu tư tư nhân mua cổ phần trong quyền thương mại của World Cup và các giải đấu khác do FIFA tổ chức. Cấu trúc này không mới. Nó giống mô hình bơm vốn cổ phần tư nhân đang lan khắp bóng đá châu Âu, chỉ khác một điểm chí mạng: nó được áp ở tầng cơ quan quản lý, nơi người ta vừa bán tài sản, vừa viết luật cho tài sản đó, vừa ngồi phán xử tranh chấp phát sinh từ chính thương vụ ấy.

Kế hoạch vỡ trước khi hoàn tất nội bộ. Nó bị rò rỉ. Rồi các liên đoàn lớn — trong đó nhiều thành viên thuộc UEFA — lần lượt rút ủng hộ. Một số đe dọa tẩy chay giải đấu. UEFA chuyển hồ sơ sang hướng soạn đơn khiếu nại hình sự tại tòa án Hoa Kỳ và yêu cầu FIFA công bố tài liệu. Infantino rút đề xuất, nhưng rút kèm một câu: việc rút lại không làm giảm tham vọng của ông, mà là cách để tái đầu tư nhiều hơn.

Đồng hồ thì đang chạy. Hội đồng FIFA họp ngày 15 tháng 10. Hạn chót nộp hồ sơ ứng viên chức chủ tịch là ngày 18 tháng 11. Kỳ bầu cử là tháng 3 năm 2027, và Infantino sẽ tìm nhiệm kỳ thứ tư. Ba mốc thời gian này không nằm rời nhau. Chúng tạo thành một cửa sổ quyết định bị nén lại, và trong những cửa sổ như vậy, mọi tuyên bố đều phải được đọc hai lần.

Đọc kỹ ba câu trong lá thư, tôi thấy đủ để dựng lại khung xương.

Thứ nhất, đánh giá độc lập từ bên ngoài. Thứ hai, tham vấn trực tiếp, có cấu trúc, có giới hạn thời gian. Thứ ba, điều thay đổi không phải là tham vọng, mà là sức mạnh của quy trình. Ba câu này không phải là nhượng bộ. Đây là một khuôn khổ quản trị được soạn sẵn: đưa sự soi xét vào một đường ống có thể kiểm soát, mua thời gian, và giữ nguyên mục tiêu tối thượng là tối đa hóa doanh thu.

Từ khóa đáng chú ý là độc lập và có giới hạn thời gian. Trong hồ sơ kiểm toán, khi một tổ chức tự đề nghị một cuộc rà soát có thời hạn, họ đang mua hai thứ cùng lúc: tính chính danh trước công luận và một mốc thời gian để câu chuyện tự nguội. Một cuộc rà soát gọi là độc lập nhưng không định nghĩa phạm vi, ngân sách, tiêu chuẩn chọn người, và quyền truy cập tài liệu gốc thì chỉ là một cái nhãn dán. Nhãn thì không kiểm toán được.

Đây là chỗ dòng tiền lên tiếng. FIFA Forward Enterprise không phải trò tiêu khiển. Bán cổ phần trong World Cup nghĩa là chuyển một phần dòng doanh thu nhiều năm về tay tư nhân để đổi lấy vốn trả trước. Vốn trả trước thì phải sinh lời, và cái lời trong mô hình này không nằm ở tiền mặt. Nó nằm ở ảnh hưởng lên cấu trúc giải đấu, lịch thi đấu, số suất dự vòng chung kết và quyền đàm phán bản quyền. Khi bạn bán một phần World Cup cho một quỹ, bạn không chỉ bán một tài sản. Bạn bán một phần quyền quyết định tương lai của tài sản đó.

Infantino biện hộ bằng một lập luận thuần thủ tục: kế hoạch chưa từng được thông qua chính thức. Đúng về mặt kỹ thuật. Và cũng chính vì thế mà nó trơn: nếu quyết định chưa hề tồn tại, thì trách nhiệm cũng chưa hề tồn tại. Một chữ ký trên ban công, ba năm sau hóa thành trát đòi nợ. Câu này không phải ẩn dụ. Đó là cách hồ sơ quản trị hoạt động: cái hôm nay được gọi là đề xuất, ngày mai được gọi là tiền lệ, và ngày kia được gọi là bằng chứng.

Một chi tiết nữa tôi giữ lại. Trong toàn bộ câu chuyện, không có một con số nào về giá trị thương vụ. Không định giá, không tỷ lệ cổ phần, không kỳ hạn vốn, không điều khoản thoái vốn. Một kế hoạch mua bán tài sản lớn nhất của bóng đá thế giới mà không một dòng số liệu nào được công bố. Khoảng trống đó không phải là sự thiếu sót của người đưa tin. Nó là kết quả.

Tôi gọi nó là cú sút hỏng ăn không nằm trên sân, mà nằm trong phòng ký hợp đồng. Và trong phòng đó, không ai ghi bàn, chỉ có người giữ sổ.

Cách đọc phổ biến hiện nay là: Infantino bị ép, UEFA lên ngôi, cải tổ sẽ đến. Tôi không chắc đến vậy.

Thứ nhất, áp lực đến từ một hướng chứ không từ bốn phương. UEFA là mũi nhọn, còn khối liên đoàn nhỏ — lá phiếu truyền thống của Infantino — chưa lên tiếng. Lá thư gửi 211 liên đoàn có thể đọc như một động thái biết trước: nhảy qua tầng trung gian để nói trực tiếp với nguồn phiếu, vừa dập lửa vừa mở màn vận động.

Thứ hai, tòa án Hoa Kỳ là con bài hai lưỡi. Về kỹ thuật, đây là lựa chọn có cơ sở, bởi án lệ về các vụ FIFA trước đây được xây bằng lý thuyết gian lận chuyển tiền và gian lận có tổ chức liên bang, gắn với hoạt động thương mại của FIFA trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Nhưng về chính trị, một đơn khiếu nại hình sự do một liên đoàn bóng đá khởi động ở nước ngoài rất dễ bị đọc như đòn thù giữa các ông lớn. Mỗi lần bị đọc như vậy, lập luận rằng đây chỉ là cuộc chiến nội bộ lại có thêm đất.

Thứ ba, và đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất: rút lui không phải là từ bỏ. Câu nói về tham vọng không đổi đã nói rõ mô hình sẽ quay lại, chỉ khác cái vỏ. Dòng tiền không biến mất khi một hợp đồng bị xé. Nó chỉ chờ một văn bản khác, ít ồn hơn, ít chữ độc lập hơn, và được ký vào một giờ đẹp hơn.

Tôi lần theo đồng tiền qua ba biên giới trong hồ sơ Qatar, và nó dừng ở một quán cà phê tại Moscow. Ở hồ sơ này, đồng tiền chưa cần đi đâu cả. Nó vẫn nằm nguyên trong một tệp chưa mở.

Ngày 15 tháng 10 sẽ trả lời một câu duy nhất: bản rà soát có phạm vi, ngân sách, tiêu chuẩn chọn người và quyền truy cập tài liệu gốc được định nghĩa hay không. Nếu có, đó là cải tổ. Nếu không, đó là một lịch trình nguội được đóng gói lại thành từ độc lập.

Người hâm mộ ở Việt Nam đừng bỏ qua câu chuyện này chỉ vì nó không có bóng lăn. Khi FIFA tìm cách bán cổ phần giải đấu, giá vé, giá bản quyền, số suất dự World Cup mở rộng và cả lịch thi đấu vòng loại của đội tuyển quốc gia đều nằm trong cùng một bảng tính với các khoản vốn trả trước cho nhà đầu tư. Khi đèn sân vận động tắt, kế toán bật đèn bàn. Và cuốn sổ thì chưa bao giờ vắng khách.